Kâr hesaplama, satış gelirinizden ilgili maliyetleri çıkararak gerçekte ne kazandığınızı görmenizi sağlar. Ancak alış fiyatıyla satış fiyatı arasındaki fark her zaman cebinizde kalan para değildir. Komisyon, kargo, reklam ve işletme giderleri bu farkı azaltır.
Bir ürünü fiyatlandırırken iki soruya cevap arayın: Her satıştan kaç lira kalıyor ve bu tutar giderlerimi karşılıyor mu? Bu rehberde kâr marjını, maliyet üzerine eklenen oranı ve satış fiyatını aynı örnek üzerinden hesaplayacağız. Ardından e-ticaret giderlerini ve Excel formüllerini ekleyeceğiz.
Kâr Hesaplama Formülü: Gelirden Hangi Maliyeti Çıkarıyoruz?
Hızlı Erişim
En temel hesap şöyle: Kâr = Gelir − Giderler. Buradaki kritik nokta, hesaba hangi giderleri kattığınızdır. Yalnızca ürün maliyetini çıkarırsanız brüt kâra bakarsınız. İşletmenin dönem sonucunu görmek için diğer giderleri de hesaba katmalısınız.
Örneğin 600 TL maliyetli bir ürünü 1.000 TL’ye sattığınızı düşünün. Satışla ürün maliyeti arasındaki fark 400 TL’dir. Henüz kargo, satış komisyonu veya reklam giderini düşmedik. Dolayısıyla bu 400 TL’ye doğrudan net kazanç demeyin.
Bu yazıdaki tutarlar yöntem göstermek için hazırladığımız varsayımsal örneklerdir. Karşılaştırmaları aynı vergi temelinde yapıyoruz. KDV’yi ayrı izlediğiniz bir hesapta KDV hariç satışla KDV hariç maliyeti karşılaştırın. İndirim konusu yapamadığınız vergilerin maliyete etkisini kendi durumunuza göre mali müşavirinizle netleştirin.
Kâr Marjı Hesaplama ile Kâr Oranı Aynı mı?
Günlük konuşmada bu iki ifadeyi sık sık birbirinin yerine kullanıyoruz. Oysa hesapta böldüğümüz tutar değişir. Marjda satış fiyatını, maliyet üzerine eklenen kâr oranında ürün maliyetini esas alırız.
| Hesap | Formül | 600 TL maliyet, 1.000 TL satış |
|---|---|---|
| Brüt kâr | Satış − ürün maliyeti | 400 TL |
| Brüt kâr marjı | Brüt kâr ÷ satış × 100 | %40 |
| Maliyet üzerine kâr oranı | Brüt kâr ÷ ürün maliyeti × 100 | Yaklaşık %66,67 |
Kâr oranı hesaplama yaparken önce hangi tabanı kullandığınızı yazın. “Yüzde 40 kâr koydum” cümlesi tek başına yeterince açık değildir. 600 TL maliyete %40 eklemek, 840 TL satış fiyatı verir. Bu fiyatın brüt kâr marjı ise yaklaşık %28,57’dir.
BDC’nin brüt marj açıklaması da brüt kâr tutarını satış gelirine bölerek yüzdeye çevirmeyi esas alır. Tedarikçi tekliflerini değerlendirirken oranların aynı şeyi anlattığından emin olun.
Brüt Kâr Hesaplama: Net Kâra Giden İlk Adım
Üç ayrı sonucu takip etmek işinizi kolaylaştırır:
- Brüt kâr: Net satış gelirinden satılan ürünlerin maliyetini çıkarın.
- Katkı payı: Satış gelirinden satışa bağlı değişken maliyetlerin tamamını çıkarın. Bu tutar sabit giderleri karşılamaya katkı sağlar.
- Net dönem kârı: İlgili dönemin tüm gelir ve giderlerini, finansman giderlerini ve vergilerini dikkate alın.
Bu nedenle net kâr marjı hesaplama için yalnızca ürün başına kalan parayı kullanmayın. Net dönem kârını aynı dönemin net satış gelirine bölüp 100 ile çarpın. Muhasebe kayıtlarında maliyet sınıflaması iş modelinize göre değişebilir; aynı gideri iki kez düşmeyin.
E-Ticaret Kâr Hesaplama: Bir Siparişin Gerçek Tablosu
Şimdi 1.000 TL’lik örneğe satış giderlerini ekleyelim. Aşağıdaki tabloda ürün maliyetini değişken kabul ediyoruz. Komisyon varsayımsal olarak aynı satış tutarının %15’i; diğer kalemler sipariş başına tahmini giderlerdir.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Satış geliri | 1.000 TL |
| Ürün maliyeti | −600 TL |
| Komisyon | −150 TL |
| Kargo | −50 TL |
| Paketleme | −20 TL |
| Sipariş başına reklam | −60 TL |
| İade kaynaklı ek gider tahmini | −20 TL |
| Sipariş başına katkı payı | 100 TL |
Başta 400 TL görünen farktan şimdi 100 TL kaldı. Üstelik kira, muhasebe ve yazılım gibi aylık sabit giderleri henüz çıkarmadık. Bu yüzden hesabınıza yatan tutarla işletmenin kârını ayrı takip edin.
İade satırı, beklenen ek kargo ve benzeri kayıplar için basit bir planlama tahminidir. Gerçekleşen iadelerde satış geliri ve geri dönen ürün maliyetini ayrıca düzeltin. Aynı kaybı hem satıştan hem giderlerden ikinci kez düşmeyin.
Pazaryerinizin komisyon matrahını ve ek kesintilerini kontrol etmek için komisyon hesaplama rehberimize bakabilirsiniz. Buradaki %15, herhangi bir platformun güncel oranı değildir.
Kaç Siparişte Giderlerinizi Karşılarsınız?
Aylık sabit gideriniz 3.000 TL, sipariş başına katkı payınız 100 TL olsun. Basit başabaş hesabı 3.000 ÷ 100 = 30 sipariş verir. İlk 30 sipariş sabit giderleri karşılar. Aynı varsayımlarla 50 sipariş, finansman ve vergi gibi diğer kalemlerden önce 2.000 TL bırakır.
Bu hesap, tek ürün veya değişmeyen ürün karması varsayar. Katkı payı sıfır ya da negatifse daha fazla satış tek başına çözüm olmaz. Sabit giderleri katkı payına bölme yöntemini OpenStax’ın başabaş analizi bölümünde de inceleyebilirsiniz.
Satış Fiyatı Hesaplama: Hedef Marjı Fiyata Nasıl Yansıtırsınız?
Yalnızca ürün maliyetine göre hedef brüt marj belirliyorsanız şu formülü kullanın: Satış fiyatı = Ürün maliyeti ÷ (1 − hedef brüt marj). Yüzde 40 için formüle 0,40 yazın.
600 TL maliyette %40 brüt marj hedefi, 600 ÷ 0,60 = 1.000 TL satış fiyatı verir. Bu formül diğer satış giderlerinden sonra %40 net kâr sağlayacağınız anlamına gelmez.
Komisyonu da Fiyatın İçinde Hesaplayın
Yukarıdaki siparişte komisyon dışındaki değişken giderler 750 TL tutuyor. Komisyon satışın %15’i, hedef katkı payı oranı da %10 olsun. Bu durumda Fiyat = 750 ÷ (1 − 0,15 − 0,10) = 1.000 TL.
Bu formül, komisyonun kullandığınız satış tutarı üzerinden hesaplandığını varsayar. Farklı vergi matrahı, sabit işlem bedeli veya kademeli oran varsa hesabı uyarlayın. Oranların toplamı %100’e ulaşırsa formül anlamlı bir fiyat üretmez.
Trendyol’da satış yapıyorsanız formüle gireceğiniz oranı kendi tarifenizden alın. Trendyol komisyon ve kesinti hesabı rehberimiz, oranın KDV açıklamasını kontrol etmenize ve ödeme tutarını kârla karıştırmamanıza yardımcı olur.
Fiyatı bulduktan sonra tedarikçi teklifini yeniden karşılaştırın. Ürün başına birkaç liralık fark, yüksek satış adedinde önem kazanır. Türkiye’de dropshipping tedarikçileri rehberindeki toplam sipariş maliyeti kontrolü bu aşamada işinize yarar.
İndirim Yapmadan Önce Kâr Zarar Hesaplama Yapın
1.000 TL’lik ürüne %10 indirim yapıp fiyatı 900 TL’ye düşürelim. Diğer değişken giderler 750 TL’de kalsın. %15 komisyon bu kez 135 TL olur. Sipariş başına katkı payınız 900 − 750 − 135 = 15 TL düzeyine iner.
Fiyat sadece %10 düşerken katkı payı 100 TL’den 15 TL’ye geriledi. Aylık 3.000 TL sabit gideri karşılamak için artık 200 sipariş gerekir. Kampanyadan önce hem satış adedini hem sipariş başına kalan tutarı birlikte değerlendirin.
Ürün seçimi de bu dengeyi etkiler. Yalnızca talebe bakmayın; paketleme, iade ve reklam giderlerini de kıyaslayın. Kolay satılacak ürünler rehberimiz seçenekleri bu gözle değerlendirmenize yardımcı olur.
Excel Kâr Hesaplama Formülü Nasıl Kurulur?
Basit bir ürün karşılaştırması için A2 hücresine ürün maliyetini, B2’ye satış fiyatını yazın. Ardından şu formülleri kullanın:
- Brüt kâr, C2:
=B2-A2 - Brüt kâr marjı, D2:
=EĞER(B2=0;"";C2/B2) - Maliyet üzerine kâr oranı, E2:
=EĞER(A2=0;"";C2/A2)
D2 ve E2 hücrelerine yüzde biçimi verin; ayrıca 100 ile çarpmayın. Türkçe Excel için yazdığımız bu örneklerde sıfır payda olduğunda hücre boş kalır. İngilizce işlev adları kullanan sürümlerde EĞER yerine IF gerekir; ayırıcı da bölge ayarına göre değişebilir.
Sipariş katkısını hesaplamak için F2’ye komisyon oranını yüzde biçiminde, G2’ye diğer değişken giderlerin toplamını girin. =B2-A2-(B2*F2)-G2 formülü katkı payını verir. Örneğimizde A2=600, B2=1000, F2=%15 ve G2=150 değerleriyle sonuç 100 TL olur.
Ay sonunda tahminlerinizi gerçek faturalarla karşılaştırın. Reklam maliyeti artmışsa eski tabloyu kullanmayın. Kâr hesaplama tablonuzun işe yaraması, rakamları düzenli güncellemenize bağlıdır.
Sık Sorulan Sorular
100 TL’ye aldığım ürünü 150 TL’ye satarsam kârım yüzde kaç olur?
Diğer giderlerden önce 50 TL fark kalır. Maliyet üzerine kâr oranı %50, brüt kâr marjı yaklaşık %33,33 olur. Net kazancı bulmak için kalan giderleri de düşmelisiniz.
Kâr marjı nasıl hesaplanır?
Hangi kâr düzeyine baktığınızı seçin. Brüt kâr marjında brüt kârı, net kâr marjında net dönem kârını aynı dönemin net satış gelirine bölüp 100 ile çarpın.
Zarar ettiğimi nasıl anlarım?
İlgili gelirden ilgili maliyet ve giderleri çıkardığınızda sonuç negatifse o hesap düzeyinde zarar vardır. Sipariş katkısının pozitif olması, tüm işletmenin kâr ettiği anlamına gelmez.
Hangi kâr marjı iyi kabul edilir?
Her iş için tek bir doğru oran yoktur. Ürün türünü, stok hızını, iade oranını ve sabit giderlerinizi birlikte değerlendirin. Kendi dönemlerinizi aynı hesap yöntemiyle karşılaştırın.
Hesabı alış fiyatına göre mi satış fiyatına göre mi yapmalıyım?
Marjı görmek istiyorsanız satış fiyatını temel alın. Maliyetin üzerine ne kadar eklediğinizi görmek istiyorsanız maliyeti temel alın. Sonucun yanına hangi yöntemi kullandığınızı yazın.
